La bonaj efikoj de Esperantomaksado (angle Esperantomaxxing)

Kio estas maksado?

En la lastaj jaroj, vortoj kiel "dormomaksado" (angle Sleepmaxxing) kaj "fibromaksado" (angle Fibermaxxing) iĝis furoraj en sociaj retoj. Ili respektive signifas "provadi plibonigi onian dormadon" kaj "manĝi kiom eble plej da fibro-riĉaj manĝoj celante bonsanon". Tiuj "maksado"-vortoj akompanas filmetojn kun konsiloj por atingi tiujn celojn.

La angla sufikso "-maxxing" permesas krei multajn utilajn vortojn kiuj esprimas provadon plibonigi ion maksimumigante ion. Tial mi proponas la verbon "maksi". "Maksi" havas la signifon de la maloportune longaj verboj "maksimumigi" kaj "optimumigi". Tiel oni povas krei la vorton "Esperantomaksado", koncepto kiu espereble iĝos furoro en Esperantujo.

Kio estas Esperantomaksado?

Esperantomaksado estas maksimumigi la uzon de Esperanto ene de tempo-periodo. Kiam oni Esperantomaksas, oni aktive provas altigi la nombron de minutoj de Esperanto-uzado en sia ĉiutaga vivo.

Jen manieroj Esperantomaksi:
- aŭskulti podkaston en Esperanto kiam oni promenas.
- legi artikolojn en Esperanto kiam oni estas en trajno.
- agordi onian retumilon por vidi Vikipedion en Esperanto unue.
- kiam oni havas demandon, pli ofte demandi ĝin al Esperanto-amikoj.
- diskonigi aferojn kaj komenti ilin en sociaj retoj en Esperanto.
- organizi kaj partopreni renkontiĝojn.

Esence, Esperantomaksado estas tre simpla: se oni faras ion en lingvo kiu ne estas Esperanto, oni provu fari ĝin en Esperanto anstataŭe. Ne ĉio eblas ĉar ekzistas malpli da aferoj en Esperanto kompare al grandaj lingvoj, sed estas surprize pli da aferoj ol oni pensas.

La bonaj efikoj de Esperantomaksado

Por komencanto, la bona efiko estas evidenta: ju pli oni uzas Esperanton, des pli bona oni iĝas en la lingvo. Oni lernas utilajn esprimojn kaj oni memoras tion kio estas normala uzado de la lingvo. Fakte, lingvomaksado estas bazo de efika lingvolernado. Eĉ spertulo profitas ĉar oni neniam vere finas lerni lingvon.

Sed estas ankaŭ kialo maksi Esperanton kompare al alia lingvo: Esperanto havas propran kulturon pro la kontribuado de homoj de tre diversaj mondopartoj kun diversaj spertoj kaj opinioj. Kiam oni Esperantomaksas, oni iĝas pli malsimila (mi dirus "interesa") kompare al la averaĝa homo en la sama urbo aŭ lando.

Estas ankaŭ bona efiko por Esperantujo mem: la stimulado de kreado. Kiam oni konsumas Esperantaĵon, oni altigas statistikaĵon, kiu povas esti nombro de paĝo-vizitantoj, nombro de spektantoj, nombro de partoprenantoj, ktp. Tiuj nombroj kuraĝigas Esperantistojn krei pli da aferoj en Esperanto. Kiam multe da homoj uzas kion oni faras, oni sentas sin pli utila. Plie, kiam oni aĉetas pli da Esperanto-libroj kaj revuoj, oni mone subtenas la laboron de Esperantistoj.

Kaŝita bona efiko estas: ju pli oni konsumas Esperantaĵojn, des pli granda estas la ŝanco ke oni trovas ion interesan kaj ke oni diskonigas ĝin. Tio helpas interkonekti Esperantaĵojn, kaj tio helpas al pli da homoj trovi Esperantaĵojn. Fakte, tio estas kiel retserĉiloj tradicie funkcias: ju pli paĝo estas menciita, des pli ofte ĝi estas montrata. En alia artikolo, mi menciis ke diskonigi Esperantaĵojn ofte estas la plej efika maniero helpi Esperantujon: https://vanege.medium.com/vi-povas-helpi-esperantujon-nun-fbf5775528e1

Kie oni trovas la Esperantaĵojn?

Bonŝance ekzistas multe da utilaj listoj pri Esperantaĵoj. (Ne hezitu komenti ĉi tiun artikolon kun pli da ili).

- Eventoj: https://eventaservo.org/
- Youtube-kanaloj: https://mallonge.net/youtube
- Revuoj: https://bitarkivo.org/
- Blogoj: https://blogoj.gemelo.org/
- Podkastoj: https://esperanto.net/en/esperanto-broadcasts/
- Literaturo (romanoj, noveloj, poemoj): http://literaturo.esperanto.net/index.html
- Kantoj: https://kantaro.ikso.net
- Pri ĉio: https://www.reddit.com/r/Esperanto/

Por trovi novajn Esperantaĵojn, oni serĉu kaj sekvu kontojn kaj kanalojn en sociaj retoj. La nunaj ĉefaj sociaj retoj por Esperanto estas Youtube, Facebook, Telegram (https://telegramo.org/) kaj Mastodon (https://esperanto.masto.host/). Tiel oni restas informata pri novaj Esperantaĵoj.

Estas ankaŭ utile aliĝi al tiuj sociaj retoj por diskonigi la Esperantaĵojn kiujn oni ŝatas, kaj por paroli pri ili. Tiel oni helpas alporti la Esperantaĵojn al la Esperantistoj. Per la sociaj retoj oni ankaŭ povas ekhavi Esperanto-amikojn, kaj paroli kun amikoj estas senfina fonto de Esperanto-uzado! Tio estas bezonata se oni volas uzi Esperanton ĉiutage, kaj ne nur dum renkontiĝoj.

Kio se mankas bonaj aŭ interesaj Esperantaĵoj?

Kompreneble oni ne antaŭvidu trovi ĉion en Esperanto. Esperanto estas malgranda kompare al naciaj lingvoj kun konstanta televida elsendo. Sed ekzistas pli da aferoj ol oni kredas (ĉar la Esperantistoj ne sufiĉe reklamas la Esperantaĵojn). Tamen, Esperanto jam estas sufiĉe granda ke certe ekzistas ie io kion oni ŝategus se oni malkovrus ĝin.

Esperantomaksado ne signifas uzi nur Esperanton. Tio estus freneza (kaj la familio ne ŝatus). Ekzemple, informiĝi pri la lastaj sciencaj malkovroj kaj pri la lastaj teknikaj novaĵoj ne ĉiam eblas en Esperanto, krom se oni havas multe da pacienco. Sed estas bone malrapidigi la mondon. Oni ne bezonas lerni pri ĉiuj novaj aferoj, ĉar preskaŭ ĉiuj el ili ne plu estos gravaj post iom da tempo.

Esperantistoj ĉefe estas hobiuloj, do ili ne produktas Esperantaĵojn kun la plej modernaj atento-kaptaj teknikoj. Nuntempe, oni devas akcepti tion. La malmulto de Esperantaĵoj ofte estas ekster oniaj kutimaj interesoj. Sed oni vidu tion kiel okazon provi aliajn aferojn. Bonŝance la cerbo kutimiĝas per la tempo kaj lernas ŝati novajn aferojn.

Sed oni ne ĉiam pensu kiel konsumanto. Ankaŭ eblas krei mem aferojn! Fakte, procento de la tempo de Esperantomaksado estu dediĉita al kreado. Mi skribis pri kreado de Esperanto-aferoj ĉi tie: https://vanege.medium.com/0108-kreu-aferojn-b382154010e2

Konsumado kondukas al kreado

Kiam oni konsumas Esperantaĵojn, oni aŭtomate volas krei Esperantaĵojn:
- Kiam oni komentas sub artikolo, oni kreas Esperanto-enhavon (la komenton).
- Kiam oni partoprenas en diskuto, oni kreas Esperanto-enhavon (legaĵojn por la kundiskutantoj).
- Kiam oni legas Esperanto-libron kiun oni ne ŝatas, oni povas pensi "eĉ mi povas skribi libron pli bonan!" Tial mi skribis "Juna amserĉado per Esperanto" post legi "Fajron Sentas Mi Interne".
- Kiam oni partoprenas en Esperanto-evento, oni volas fari fotojn aŭ filmi ĝin por havi memoraĵon. Tial mi faras videan raporton post ĉiu evento de la Nederlanda Esperanto-Junularo en mia Youtube-kanalo: https://www.youtube.com/channel/UC9066vQdSPlAgsbFkBi0GoA

Oni povas senfine krei aferojn en Esperanto. Do manko en Esperantujo estas oportuno esti la unua kiu plenigas truon. Oni estu la ŝanĝo kiun oni volas vidi en la mondo, do oni kreu la aferojn kiujn oni volas vidi en Esperantujo. Kaj oni ne haltigu sin pro perfektemo, ĉar kvalito venas aŭtomate post sufiĉ-kvanta kreado.

Resume

Dum fibromaksado povas esti bona por la korpo-sano, Esperantomaksado estas bona por la Esperanto-sano. Oni plifortigas la kreemon de Esperantistoj. Oni kunligas la Esperantaĵojn kun la Esperantistoj.

Do oni rigardu la ligilojn pri Esperantaĵoj kiujn mi diskonigis pli supre. Certe estas aferoj tie kiujn oni ankoraŭ ne konas. Oni provu kelkajn, kaj se oni ŝatas ilin, oni diskonigu ilin per la sociaj retoj!

Kaj vi, kiel vi Esperantomaksas?

0240 Regulaj antaŭĝojeblaj eventoj por ne tro pensi pri stresiga laboro

Sento kiun mi ne ŝatas estas kiam mi havas la impreson ke ĉiuj tagoj estas la samaj. Tiam, mi sentas ke mi travivas nur por labori. Tiam, mi pensas nur pri la posta tago (kiu verŝajne estas labortago), kaj mi deprimiĝas ke mi vivas nur por mia firmao ol por la aferoj kiuj persone kaj intense gravas al mi.

Mi pensas tro ofte pri mia firmaa laboro ekster labora tempo. Tio donas la impreson ke ĝi invadas mian personan spacon. (Dum laboro mi pensas pri laboro, ekster laboro mi pensas pri laboro...). Tio malhelpas min ripozi. Mi provas kiom eble plej ne pensi pri laboro, sed tio estas tre malfacila kiam miaj tagoj estas similaj enuigaj. La streso de eblaj venontaj problemoj je la laboro estas tro forta emocio kaj okupas mian atenton.

Mi serĉis kiel rompi tiun sintenon de "ruminado" (troe kaj ade pensi pri stresiga(j) afero(j)). Mi pensas ke mi trovis ion (sed kion mi ankoraŭ ne sufiĉe provis): regule organizi specialajn kaj novaj eventojn por mi, kiujn mi povas forte antaŭĝoji.

Ekzemple, hodiaŭ, je la fino de la tago, mi aĉetos la ludon Crypt of the NecroDancer kaj ludos ĝin. Mi ne aĉetas ĝin tuj, ĉar mi bezonas la antaŭĝojon. Nun, kiam mia atento estas libera, mi ne pensas pri la laboro de la posta tago, sed pri la bona ludo kiun mi povos provi vespere. Samtempe, mi iĝas pli feliĉa ke tempo pasas.

Tiel mi provas meti regulajn antaŭĝojeblajn eventojn en mia kalendaro. Simile, mi decidis ke venontdimanĉe, mi iros al bestoĝardeno. Tiam, kiam sabate estos finita, mi ne pensos "fek, restas nur 1 ripoztago antaŭ lundo", sed "jes, tre tre baldaŭ mi vidos maloftajn bestojn realvive!".

Nuntempe, mi provas fari ion novan ĉiudimanĉe. Mi provas ankaŭ fari ion novan ĉiumerkrede, tiel mi malpli suferas pro la komenco de la laborsemajno.

0239 Mi ne spektis la finalon de Eŭrovido 2024

Joost Klein, la reprezentanto de Nederlando, estis eksludita de la finalo. Li rajtis partopreni al la finalo pro lia bonega prezento dum la duonfinalo, sed la estroj de Eŭrovido (EBU) decidis ke li ne rajtos.

Kial? Laŭ la informoj kiujn ni havas, Joost estis filmita de kameraisto tuj post lia duonfinala prezento. Tio ne estas permesita malgraŭ klara antaŭa interkonsento.

Indas scii ke la kanto de Joost temas pri la morto de lia patro, kaj ke li ĉiam ploras je la fino de lia kantado. Estas tute kompreneble ke li ne volas esti filmita kiam li forlasas la scenejon.

Tamen, tio ne estis respektita de la kameraisto, kio kondukis al "minaca" gesto de Joost al la kamerao.

La nederlanda elsenda teamo (AVOTROS) multe parolis kun EBU por solvi la "situacion", sed EBU decidis malgraŭ ĉio forbari Joost de la finalo.

Tio estas laŭ AVOTROS (kaj laŭ mi kaj granda parto de la spektantaro) tute troa reago. Kio ajn estus tiu "minaca gesto", mi dubegas ke tio sufiĉas por malpermesi Joost kaj lia teamo partopreni. Aĉega afero estas ke EBU ne sufiĉe komunikas pri tio kio okazis, kaj ne diskonigis bildojn de tiu "minaca gesto". Ni ankaŭ ne scias kiom "puŝa" estis la kameraisto kaj kiom multe la privateco de Joost ne estis respektita. EBU faras propran justicon.

Se Joost vere estis puninda, estis multe da ebloj fari tion sen fari kzavaŭ Nederlando ne plu ekzistis dum la finalo. La fakto ke Joost kaj lia teamo ne rajtis trejniĝi sur la sceno en la tago antaŭ la finalo jam estas granda puno. Alia puno estus ne povi partopreni fizike al la finalo, sed uzi la videon de la duonfinalo anstataŭe. EBU povis ankaŭ postigi la punon, kaj ne reagi antaŭ ol sufiĉe da esplorado kaj komunikado estis farita.

La fakto ke Nederlando estas forbarita pro "bagatelaĵo", dum alia(j) artisto(j)/lando(j) ne estis sed faris aferojn multe pli terurajn estas laŭ mi grandega mistero, kion mi povas klarigi nur per granda manko de neŭtraleco kaj deco fare de EBU.

https://www.avrotros.nl/article/nederland-gediskwalificeerd-van-eurovisie-songfestival~527/

Mi havis neniun volon subteni EBU per spekti la finalon.

0238 Eŭrovido 2024 2a duonfinalo, miaj impresoj

Malto: 7/10
Bona muziko kaj danco, krom la dancopaŭzo en la mezo.

Albanio: 7
Bela kanto, sed mi ne ŝatas kiel sian voĉon kaj kiel ŝi kantas.

Grekio: 7,5
Netaŭga ŝanĝo de ritmo je la fino. Mi ne ŝatas la tipon de muziko. La stilo kaj filmado estas originala. Mi ŝatas la lingvon.

Svisujo: 9,5
Tre tre bona kantado kaj muziko. Originala filmado kaj sceno.

Ĉeĥio: 6,5
Ne tre bone kantita. Neinteresa danco. La muziko estis akceptebla antaŭ la "filmeta" rompo.

Francio: 8
Bona kantado. Kelkaj kantaj kaj filmaj eraroj, sed mi facile pardonas tion pro la malfacileco. Tia muziko dormigas min.

Aŭstrio: 8
Mi ŝatas Eurodance. Mi ŝatas la etoson. Mi ŝatas kion faras la dancistoj. La muziko iĝis iom tro ripetema je la fino.

Danio: 7
Mi ŝatas la muzikon, sed ŝi ne kantis kun sufiĉe da emocio kompare al la oficiala muzikfilmo. La sceno estas enuiga.

Armenio: 7
Bona etoso. Mi ŝatas la kulturan aspekton. Enuiga pro troa ripetemo.

Latvio: 6,5
Ĉiel enuiga.

Hispanio: 8,5
Mi tre ŝatas la muzikon, la scenon, la dancistojn, kaj la partoprenon de la publiko.

Sanmarino: 5,5
Aĉa kantado. Speciala etoso (kiun mi ne ŝatas).

Kartvelio: 6,5
Aĉa dancopaŭzo. Meha muziko, sed boniĝis je la dua parto. Kantado iom kaosa.

Belgio: 8
Bona kantado. La "blanka" fino kun la plaŭdado estas multe pli bona ol la komenco.

Estonio: 9
Mi ŝatas ĉion pri ĝi. La originalajn sonojn, la muzikon, la diversecon de kantistoj, la frenezecon, la partoprenigon kaj partoprenon de la publiko.

Italio: 8
Tre proprastila. Mi persone ne ŝatas.

Norvegio: 8,5
Originala, mistera, transportiga muziko. Mi ŝatas la "metalan parton" dum la tria parto. Tio mankis al la konkurso. Tre bela sceno.

Nederlando: 9,5
Ege danciga, ekstreme freŝa por Eŭrovido, ege memorebla, iom ploriga.

0237 Fari kukon sen kuiri helpe de tofuo

Fari kukon estas multe pli facile ol homoj kutime pensas. En malpli ol 10 minutoj de preparado, oni povas pretigi kukon kiu estas pli bongusta, pli bonsana kaj multe malpli kosta ol en ajna superbazaro aŭ bakejo. Por tradicia kuko, oni ne bezonas pli ol (soja) lakto, faruno, ovo (aŭ linosemoj), fonto de sukero, ujo kaj forno.

Sed mi trovis manieron eĉ pli facilan, ĉar ĝi ne postulas kuiri. Oni anstataŭe uzas fridujon kaj la malsamaj partoj de la kuko solidiĝas.

La magiaj ingrediencoj estas firma tofuo kaj citronsuko. Kiam oni miksas (per miksilo) tofuon kun citronsuko, oni akiras paston kiu solidiĝas post kelkaj horoj en fridujo. Al tiu pasto oni povas aldoni sukeron, aliajn sukojn (por doni guston aŭ koloron). Fakte, oni povas aldoni ion ajn ĉar ĉio estas miksita, sed oni zorgu ke oni ne aldonu tro da likvo ĉar tio povas multe malrapidigi la solidiĝon.

En granda ujo, oni povas pretigi bazon el kuketoj aŭ miksita haveno kun nuksoj. Poste oni povas meti la paston. Se oni volas havi kukon kun "tavoloj", oni povas meti la ujon en fridujon dum iom da tempo por ke la unua tavolo solidiĝu antaŭ ol aldoni plian tavolon de pasto al kiu oni aldonis ion alian.

Se oni kutimas prepari tian kukon, oni povas fari ilin vere rapide. La ĉefa paŝo estas meti ĉion en miksilon kaj meti la rezulton en ujon. Iu ajn povas fari tion kaj estas pli amuze kaj oportune ol iri al superbazaro.

https://www.youtube.com/watch?v=7oM2lyaAalo

0236 Eŭrovido 2024 1a duonfinalo, miaj impresoj

Kipro: 7,5/10
Mi ŝatas la dancon kaj la specialaj efikoj.
Bona muziko sed la ritmo iom ŝanĝiĝas strange.

Serbio: 5
La sceno estas iom bela.
Sed la kanto estas tre enuiga, kun monotona voĉo.

Litovio: 8,5
Mi tre ŝatas la muzikon. Ĝi havas emociajn partojn kaj ankaŭ tre dancigaj rapidaj partoj. Bela etoso.

Irlando: ?
Mi ne povas bone juĝi ĉar tro malkomfortiga por spekti. Sed mi aŭdis la muzikon kaj ĝi ŝajnis al mi mezbona.

Unuiĝinta Reĝlando: 8
Tre originala sceno. Mi ŝatas la muzikon kaj la originalan dancadon.

Ukraino: 8,5
Tre bela sceno. Mi tre ŝatis la kantadon, sed mi malŝatis la repan parton. La vibrado de la kamerao (kiu ne kongruis kun la ritmo de paŝado) dum la repa parto ĝenis min.

Pollando: 6,5
Ĉio estis enuiga (la muziko, la sceno, kaj paroloj, la kostumoj). Sed nenio estis aparte terura.

Kroatio: 9
La muziko estas tre tre danciga. La dancoj sur la sceno estas amuzaj. Mi ŝatas la integriĝon de tradiciaj elementoj.

Islando: 4
Estas kvazaŭ ni revenis 20 jarojn antaŭen je enscenigaj kapabloj kaj muzikstiloj. La sceno estas enuiga, la muziko inspiras nenion al mi, la kantisto havas monotonan vizaĝesprimon kaj nur movas sian liberan brakon kaj manon.

Germanio: 6,5
Tre averaĝa kanto. Muziko ne tre interesa, la fino de la muziko sonis aparte aĉa. La sceno estas averaĝa. Sed la ulo kapablas vere bone kanti, sed li sonis malhelpita de ĉio alia.

Slovenio: 6,5
Enuiga muziko, krom la fino.
Sed originala danco.

Suomio: 8,5
Tre tre amuza, ili aldonis multajn ideojn kaj suprizojn por tiuj kiuj jam spektis ilian nacian prezenton. Mi tre ŝatis la muzikon, mi ŝatis la dancojn. Mi tre ŝatas la originaleco kaj aŭdaco.

Moldavio: 6,5
Enuiga muziko (krom la manfrapa parto), enuiga sceno.

Svedujo: 6,5
Mi vere ne ŝatis ĝin. Tre averaĝa popmuziko, tre anstataŭebla. Stultaj paroloj, stultaj "hakista" sceno kun agresemaj lumoj kaj rapide ŝanĝiĝantaj koloroj. Sonas tre artefarita kaj konata, kvazaŭ ili nur sekvis recepton. Estas bedaŭrinde ke Svedujo venkis lastjare, ĉar mi devos aŭdi tiun muzikon denove dum la finalo...

Azerio: 7,5
La muziko havas emocion kaj kulturan originalecon. La sceno estas tre minimalisma, sed mi ŝatas tion kiam tio permesas fokusi sur la kantado (kiu laŭ mi estis sufiĉe bona).

Aŭstralio: 7
Mi ne aparte ŝatas la muzikon, sed mi ŝatas la bonenergian etoson kiun la uloj alportis. Interesaj kulturaj elementoj.

Portugalio: 6
Tute enuiga, krom la danco de la uloj tute vestitaj de blanko. Ili bone moviĝis kun la ritmo de la muziko.

Luksemburgo: 4
Neĝuebla kaoso. Estas kvazaŭ 3 malsamaj kantoj estis arbitre kunmetitaj. Tiu monstrokanto ĉiam varias laŭ ritmo, dancoj, muzikiloj, lingvoj, sen ajna klara kialo. Ĉiam kiam oni pensas trovi ion muzikan en la kanto, la kanto detruas ĝin. Suno AI multe pli bonas je krei kanton kiu estas stile kongrua.

0235 Ekzistas mondo en Esperanto en VRChat

Ĉu vi volas esti en Esperantujo, sed eventoj okazas tro for? Ĉu vi volas fari aferojn kun aliaj Esperantistoj, sed tamen volas havi la impreson esti en la sama loko?

Por tio ekzistas... Minecraft! Aliĝu al Espero Nova! https://esperonova.net/
Sed, se vi volas pli realisman mondon, kie eblas komuniki voĉe, kaj kiu subtenas specialajn okulvitrojn por havi la impreson ke oni vere estas en alia mondo... ekzistas VRChat.

Kelkaj el vi ankoraŭ memoras Second Life, kiu preskaŭ ne plu estas ludata. Nun, novaj generacioj ludas VRChat. La ludo estas multe pli alirebla (per Steam) kaj estas multe pli facile disponigi grandajn mondojn.

Fakte, ekzistas pluraj mondoj en Esperanto en VRChat, sed ĉi tie mi parolos nur pri la plej granda kaj prilaborita: Babilturo. Ĝi estas ia lernejo, kaj apud ĉiu aĵo de la mondo estas la vorto skribita en multaj lingvoj (angla, Esperanto, indonezia, japana, rusa, tokipona, ĉina...). Tiel oni povas lerni multe da vortoj en kunteksto.x

La mondo estas ofte vizitata de japanoj kiuj ŝatas planlingvojn. Estas granda tabulo kie aperas la tagoj kaj horoj de la sekvaj eventoj kiuj okazos en la mondo. Ili ankaŭ havas dediĉitan Discord-servilon kie eblas paroli kun aliaj homoj kiam neniu estas konektita en la VRChat-a mondo.

Mi planas partopreni al la Esperanto-babilsesio de post kelkaj tagoj. Estos interesa sperto paroli en grupo kie ĉefe estas japanaj Esperantistoj.